Chiều 7/10, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) tổ chức Hội nghị tập huấn về công tác tự đánh giá cơ sở giáo dục đại học theo quy định tại Thông tư số 20/2026/TT-BGDĐT, nhằm thống nhất cách tiếp cận trong bảo đảm, kiểm định chất lượng, hướng tới cải tiến liên tục, nâng cao chất lượng thực chất của các cơ sở giáo dục đại học.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại 205 điểm cầu, với gần 6.000 đại biểu tham dự, gồm lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ GDĐT, các chuyên gia trong nước, quốc tế, đại diện các cơ sở giáo dục đại học, tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục, kiểm định viên và cán bộ phụ trách bảo đảm chất lượng.

Quang cảnh hội nghị

Kiểm định không chỉ để được công nhận mà phải tạo ra cải tiến

Phát biểu tại Hội nghị, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Huỳnh Văn Chương cho biết, cùng với việc hoàn thiện các quy định, phương thức quản trị đại học cần chuyển mạnh từ quản trị thiên về hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu. Các trường đại học cần lấy dữ liệu làm cơ sở cho quản trị, nghiên cứu và tạo ra sản phẩm, kết quả thực chất. Đồng thời, hệ thống bảo đảm chất lượng của Việt Nam cần tiếp tục phát triển theo hướng vừa phù hợp với thực tiễn trong nước, vừa tăng tính tương thích và hội nhập quốc tế.

Từ yêu cầu đó, Cục trưởng Huỳnh Văn Chương nhấn mạnh sự cần thiết phải thay đổi tư duy về kiểm định chất lượng giáo dục đại học, từ “kiểm định để được công nhận” sang “kiểm định để cải tiến và phát triển”. Vấn đề cần quan tâm không chỉ là một cơ sở giáo dục đại học đã được kiểm định hay chưa, mà quan trọng hơn là sau kiểm định, nhà trường đã thay đổi gì, chất lượng được cải thiện ra sao và người học được hưởng lợi như thế nào; giá trị của kiểm định phải được thể hiện bằng những đổi mới, cải tiến và kết quả thực chất của cơ sở giáo dục sau quá trình đánh giá.

Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Huỳnh Văn Chương phát biểu tại hội nghị

Thực tiễn thời gian qua cho thấy độ bao phủ kiểm định đã được mở rộng, nhưng kết quả đánh giá cũng cho thấy một số nội dung như thông tin bảo đảm chất lượng, nâng cao chất lượng, rà soát chương trình đào tạo, đánh giá người học theo chuẩn đầu ra và kết quả nghiên cứu khoa học vẫn còn nhiều điểm tồn tại, hạn chế và còn nhiều dư địa để các cơ sở giáo dục đại học phải tập trung cái tiến và cải thiện, đây cũng là các tiêu chuẩn, tiêu chí quan trọng. Điều này đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ việc hệ thống “có” hồ sơ, quy trình, minh chứng sang xem xét hệ thống vận hành như thế nào, tạo ra kết quả gì và đã cải tiến ra sao.    

Một trong những điều kiện quan trọng để thực hiện sự chuyển đổi này là dữ liệu. Theo Cục trưởng Huỳnh Văn Chương, dữ liệu phục vụ quản trị giáo dục đại học phải bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”; phải được cập nhật thường xuyên; có khả năng phục vụ phân tích, đánh giá và ra quyết định. Chuyển đổi số trong bảo đảm chất lượng vì vậy không đơn thuần là số hóa hồ sơ hay đưa minh chứng lên hệ thống, mà phải thay đổi cách thức quản trị và ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Đại biểu dự hội nghị

Thông tư số 20/2026/TT-BGDĐT thể hiện rõ sự thay đổi này khi không chỉ điều chỉnh bộ tiêu chuẩn, tiêu chí mà còn thay đổi logic đánh giá, từ câu hỏi “có hay không” sang xem xét “vận hành thế nào, kết quả gì, đã cải tiến ra sao”; tăng chú trọng tới kết quả và tác động, dữ liệu và đối sánh, chuyển đổi số và minh bạch.    

Cục trưởng cũng nhấn mạnh, chất lượng phải được tạo ra từ bên trong mỗi cơ sở giáo dục. Hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong không chỉ làm nhiệm vụ chuẩn bị hồ sơ, minh chứng phục vụ kiểm định mà phải tham gia xuyên suốt quá trình vận hành của nhà trường, Luật giáo dục Đại học năm 2025 đã quy định về bảo đảm chất lượng bên trong và bắt buộc cho mỗi cơ sở giáo dục. Kiểm định bên ngoài chỉ thực sự tạo ra giá trị khi kiểm chứng được hiệu quả và đưa các khuyến nghị trở lại phục vụ chu trình cải tiến.   

Đại biểu dự trực tuyến tại điểm cầu Trường ĐHSP Hà Nội 2

Theo đó, đích đến không phải chỉ là “đạt kiểm định”, mà là năng lực của cơ sở giáo dục trong việc tự phát hiện vấn đề, ra quyết định dựa trên dữ liệu và chứng minh được kết quả cải tiến. Cục trưởng Huỳnh Văn Chương đề nghị các cơ sở giáo dục đại học, tổ chức kiểm định và đội ngũ làm công tác bảo đảm chất lượng cùng “đổi mới tư duy - hành động quyết liệt - kết quả thực chất”.

Đưa dữ liệu vào trung tâm của quản trị và cải tiến chất lượng

Tại Hội nghị, các chuyên gia, đại diện cơ sở giáo dục đại học và tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục đã trao đổi về những yêu cầu đặt ra khi triển khai Thông tư số 20/2026/TT-BGDĐT, từ quản trị chiến lược, xây dựng hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong, sử dụng dữ liệu để ra quyết định đến đổi mới đánh giá ngoài và phát triển văn hóa chất lượng.

GS.TS Nguyễn Hữu Đức, nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng chất lượng cần được cụ thể hóa từ sứ mạng, cam kết của nhà trường với người học và xã hội thành các mục tiêu, chỉ số có thể đo lường. Kiểm định, xếp hạng, đối sánh và hệ thống chỉ số đánh giá cần được kết nối để giúp nhà trường nhận diện điểm mạnh, những nội dung cần cải thiện và định hướng phát triển.

GS.TS Nguyễn Hữu Đức, nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại hội nghị

Trong bối cảnh mới, việc đánh giá cũng cần quan tâm nhiều hơn tới tính linh hoạt của đào tạo, khả năng tạo việc làm và giá trị của người học sau tốt nghiệp, hiệu quả nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và đóng góp cho cộng đồng.

Nhấn mạnh vai trò của dữ liệu, PGS.TS Ngô Văn Thuyên, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh cho rằng hệ thống thông tin bảo đảm chất lượng giữ vai trò quan trọng trong vận hành hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong. Dữ liệu không chỉ được thu thập mà phải được phân tích, đối sánh và sử dụng để ra quyết định; kết quả giám sát các hoạt động của nhà trường phải trở thành căn cứ cho quá trình cải tiến.

Các ý kiến tại Hội nghị cũng nêu nhận định bảo đảm chất lượng cấp cơ sở và cấp chương trình đào tạo cần được kết nối chặt chẽ, trong đó kết quả đánh giá phải quay trở lại phục vụ quản trị, điều chỉnh chính sách và cải tiến liên tục. Hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong cần trở thành một phần trong hoạt động thường xuyên của nhà trường, thay vì chỉ phục vụ chuẩn bị hồ sơ, minh chứng cho các kỳ kiểm định.

Đại biểu trao đổi tại hội nghị

Từ góc độ đánh giá ngoài, PGS.TS Tạ Thị Thu Hiền, Giám đốc Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng cách tiếp cận mới không chỉ xem xét việc tuân thủ các quy định mà cần đi sâu đánh giá hiệu quả vận hành, kết quả và tác động. Trong đó, hoạt động kiểm định cần quan tâm tới những thay đổi thực tế mà đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị tạo ra đối với người học, xã hội và sự phát triển của đất nước.

Bên cạnh đó, các chuyên gia trong nước và quốc tế cũng trao đổi về phát triển văn hóa chất lượng, mức độ trưởng thành của hệ thống bảo đảm chất lượng; chia sẻ kinh nghiệm xây dựng khung đánh giá, công cụ tự đánh giá và nâng cao năng lực bảo đảm chất lượng.

Các thảo luận cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao mức độ sẵn sàng của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam, từng bước chuyển từ đáp ứng yêu cầu sang tự đánh giá, tự cải tiến và phát triển văn hóa chất lượng.

Kết luận Hội nghị, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Huỳnh Văn Chương đề nghị các cơ sở giáo dục đại học phối hợp với các tổ chức kiểm định và chuyên gia tiếp tục hoàn thiện báo cáo tự đánh giá, chủ động triển khai đánh giá ngoài theo Thông tư số 20/2026/TT-BGDĐT; qua đó phát huy vai trò của bảo đảm, kiểm định chất lượng trong nâng cao chất lượng giáo dục đại học và thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Nguồn tin/bài: Bộ Giáo dục và Đào tạo