THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG TRUYỆN VỪA TRUYỆN NGẮN L.N. TOLSTOY (GIAI ĐOẠN 1880 – 1910)

Thứ sáu - 02/06/2017 07:16
Lê Thị Thu Hiền (2016), Thế giới nghệ thuật trong truyện vừa truyện ngắn L.N.Tolstoy (Giai đoạn 1880 – 1910) (Chuyên luận),
Nxb. Công an nhân dân

LỜI GIỚI THIỆU
Cuộc khủng hoảng tư tưởng của L.N.Tolstoy cuối những năm 1870 đầu những năm 1880 đã chia sáng tác của đại văn hào thành hai giai đoạn khác biệt, nếu trong giai đoạn trước năm 1880 trọng tâm sáng tác của nhà văn là những tiểu thuyết vĩ đại như Chiến tranh và hòa bình, Anna Karenina, thì có thể nói giai đoạn sáng tác của ông sau năm 1880 lại nổi bật trước hết bởi những truyện vừa, truyện ngắn, truyện ngắn bình dân được viết với một trình độ nghệ thuật bậc thầy để truyền tải ý thức truyền bá “đường sống” cho mọi người; những tác phẩm đó có ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển tư tưởng, văn học, nghệ thuật… của nhân loại. Chính điều này đã làm nên thế giới nghệ thuật hết sức phong phú trong sáng tác của Tolstoy giai đoạn ba mươi năm cuối đời. Tác giả Lê Thị Thu Hiền thực hiện chuyên luận khi phía trước chị đã có cả một núi sách viết về Tolstoy, sự nghiệp nghiên cứu nhà văn đã đạt những thành tựu quan trọng; song dường như tác phẩm của ông từ những năm 1880 trở về sau lại chưa được quan tâm một cách sâu sắc và hệ thống, cho đến nay còn không ít ý kiến trái chiều trong giới “Tolstoy học” về khuynh hướng sáng tác của nhà văn ở giai đoạn này. Bên cạnh đó có thể thấy, tác giả chuyên luận cũng phải xác định cả những khó khăn khó tránh khỏi liên quan đến việc xác lập khái niệm “thế giới nghệ thuật” còn tương đối mới mẻ trong nghiên cứu văn học ở Việt Nam, phạm vi và đối tượng nghiên cứu đòi hỏi người viết phải khảo sát cấu trúc tự sự mà lý thuyết tự sự học ở Việt Nam còn chưa đủ vững chắc để tạo cơ sở nền tảng cho chuyên luận. Phần lớn những khó khăn này lại đồng thời tạo cơ hội cho tác giả chuyên luận có thể có những đóng góp mới cả về lí luận, phương pháp, lẫn văn học sử, mở ra những gợi ý quan trọng đối với việc tiếp nhận di sản Tolstoy ở Việt Nam.

Để thực hiện chuyên luận này, tác giả Lê Thị Thu Hiền đã phải tham khảo một số lượng lớn sách lý luận và sách nghiên cứu văn học bằng tiếng Nga (thể hiện trong Thư mục Tài liệu tham khảo của chuyên luận). Việc nghiên cứu, khảo sát văn bản cũng được thực hiện trong sự đối chiếu các bản dịch với nguyên bản tiếng Nga. Ngoài những bản dịch có sẵn, tác giả công trình đã phải dịch thêm nhiều truyện ngắn của nhà văn và mọi kết quả thống kê trong cuốn sách này đều được thực hiện trên nguyên tác. Khảo sát khối lượng 40 truyện vừa, truyện ngắn, với những phương pháp nghiên cứu, những thao tác khoa học phù hợp, tác giả đã lý giải, chỉ ra những tiền đề quan trọng dẫn đến chuyển biến trong quan niệm nghệ thuật của Tolstoy giai đoạn ba mươi năm cuối đời như một đề dẫn cho phần phân tích các thành tố của thế giới nghệ thuật, giúp người đọc lý giải vì sao ở giai đoạn sau này Tolstoy lại rời bỏ tiểu thuyết để tập trung vào những thể loại nhỏ hơn (truyện vừa, truyện ngắn) với thế giới nhân vật, thế giới sự vật cũng như tổ chức truyện kể phong phú, đa dạng, gần gũi với người bình dân. Cách thức tiếp cận Tolstoy và truyện vừa, truyện ngắn của nhà văn giai đoạn ba mươi năm cuối đời trên phương diện nghệ thuật như đã được thể hiện trong chuyên luận là mới mẻ, độc đáo, thể hiện những tìm tòi, tâm huyết của người viết đối với vấn đề nghiên cứu, góp phần hoàn thiện hơn bức tranh nghiên cứu Tolstoy ở Việt Nam.

Thế giới nghệ thuật trong truyện vừa, truyện ngắn L.N.Tolstoy (giai đoạn 1880 – 1910) đã làm nổi bật được giá trị của mảng sáng tác này trong di sản đồ sộ của đại văn hào trên một số phương diện cơ bản: Quan niệm nghệ thuật của nhà văn, thế giới nhân vật, thế giới sự vật và tổ chức truyện kể. Những nhận định, phân tích, dẫn chứng được đưa ra trong chuyên luận khá thuyết phục, đặc biệt các phân tích về “mô hình truyện kể” có vận dụng thi pháp truyện kể dân gian và vận dụng lý thuyết mới nghiên cứu văn học của các nhà nghiên cứu văn học Nga như V.I.Tyupa, N.D.Tamachenco… là hết sức thú vị. Đây sẽ là một cuốn sách hữu ích cho người học tập, giảng dạy, nghiên cứu Tolstoy nói riêng và văn học Nga nói chung.

Xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc chuyên luận Thế giới nghệ thuật trong truyện vừa, truyện ngắn L.N.Tolstoy (giai đoạn 1880 – 1910) của Tiến sĩ Lê Thị Thu Hiền. Mong rằng cuốn sách sẽ góp phần mở rộng cánh cửa để bạn đọc bước vào thế giới nghệ thuật độc đáo và kỳ vĩ của đại văn hào L.Tolstoy.
 
Hà Nội, ngày 8 tháng 3 năm 2016
PGS.TS Đỗ Hải Phong
 
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây