HÌNH TƯỢNG VĂN HỌC NHƯ LÀ KÝ HIỆU

Thứ sáu - 19/05/2017 09:38
Mai Thị Hồng Tuyết (2016) Hình tượng văn học như là kí hiệu (Chuyên luận)
Nxb. Khoa học xã hội.

LỜI GIỚI THIỆU
Hình tượng văn học như là kí hiệu là chuyên luận nghiên cứu hình tượng văn học từ góc độ kí hiệu, một vấn đề bức thiết trong lí luận văn học. Mọi người đều biết văn học là phương tiên giao tiếp giữa người với người. Đã giao tiếp thì tất yếu phải sử dụng kí hiệu, kí hiệu ngôn ngữ, kí hiệu nghệ thuật, mà hình tượng văn học là phương tiện chủ yếu nhất làm nên đặc trưng của văn học. Thế nhưng một thời gian dài, mỗi khi nói đến hình tượng văn học là người ta thường chỉ nói đến sự phản ánh hiện thực, bức tranh hiện thực, sự khái quát nghệ thuật…, mà chưa hoặc ít nói đến tính kí hiệu của nó. Chuyên luận này vì thế là một sự bổ sung cần thiết đối với lí luận văn học trong trường đại học của chúng ta.

C.Marx và F.Engels trong Hệ tư tưởng Đức đã nêu vấn đề tính kí hiệu trong hoạt động ý thức của con người. Nhưng sau này V.Lênin trong Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán lại không  quan tâm vấn đề đó, thậm chí còn phê phán, do đó, các nhà lí luận mác xít Liên Xô một thời đã không nói đến, sợ mâu thuẫn với phản ánh luận. Ngày nay trong bối cảnh kí hiệu học là bộ môn được quan tâm bậc nhất trong khoa học nhân văn thời nay, trở về với nguyên lí của chủ nghĩa Marx, vấn đề kí hiệu của văn học đang được nghiên cứu và giảng dạy trong các trường đại học trên thế giới.

Kí hiệu học là lĩnh vực rất rộng lớn. Nó bao gồm kí hiệu học đại cương (nguyên lí chung), kí hiệu học văn hoá, kí hiệu học nghệ thuật, kí hiệu học truyền thông, kí hiệu học tâm lí học, kí hiệu học ngôn ngữ, kí hiệu học lịch sử, ngoài ra còn có kí hiệu học sinh học, kí hiệu học nhân học. Trong lĩnh vực văn học, ngoài các nguyên lí chung về kí hiệu, như kí hiệu, ngôn ngữ, văn bản, mã, giải mã, người ta đi vào nghiên cứu kí hiệu trong các thể loại văn học như thơ ca, tiểu thuyết, kịch.

Ở Việt Nam kí hiệu học là lĩnh vực rất mới mẻ. Các công trình dịch thuật các tác phẩm có ảnh hưởng như của Jurii Lotman, Umberto Eco, Roland Barthes, Robert Scholes, Triệu Nghị Hành còn rất hạn chế. Sự hăm hở đi vào lĩnh vực mới như Mai Thị Hồng Tuyết là một việc đáng khích lệ. Trong chuyên luận này tác giả chỉ nghiên cứu về tính kí hiệu của hình tượng văn học, thể hiện trong quá trình giao tiếp văn học, lập mã và giải mã hình tượng văn học. Nó đem lại một cái nhìn mới đối với hình tượng văn học. Tính kí hiệu của hình tượng văn học đã được chúng tôi lưu ý trong các giáo trình lí luận văn học do chung tôi chủ biên và biên soạn. Tuy nhiên nghiên cứu mở rộng như Mai Thị Hồng Tuyết làm là một thử nghiệm đầu tiên. Công trình bước đầu bao giờ cũng khó tranh khỏi khiếm khuyết. Song nó đánh dấu cái bước đầu đã được bước ra. Rồi đây chắc chắn sẽ có nhiều công trình nghiên cứu kí hiệu học ở Việt Nam xuất hiện, làm cho lĩnh vực này thêm sôi động và hữu ích. Nhưng công trình này vẫn là một tín hiệu mới đáng mừng. Nó thể hiện một kết quả làm việc công phu, bổ ích. Nó phác hoạ khách quan quá trình lịch sử tiếp nhận kí hiệu học văn học nghệ thuật ở Việt Nam; bước đầu giới thiệu các khái niệm cơ bản như kí hiệu, nghĩa, mã, lập mã, giải mã, tính đa mã và rất nhiều ví dụ về giải mã, lập mã văn học. Công trình giúp bạn đọc Việt Nam làm quen với kí hiệu học văn học. Vậy xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc trong và ngoài nhà trường.
Hà Nội, 10 / 5 / 2016
Trần Đình Sử
 

 

L

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây