TỔ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NGỮ VĂN VÀ VĂN PHÒNG

Thứ hai - 22/05/2017 04:46
1. NHÌN LẠI CHẶNG ĐƯỜNG ĐÃ QUA
1.1. Các giai đoạn phát triển

So với các Tổ khác trong khoa Ngữ văn, Tổ PPDH và Văn phòng có lẽ được hình thành muộn hơn cả. Kể từ khi khoa Ngữ văn bắt đầu các hoạt động đào tạo tại Xuân Hòa cho đến trước năm 1995, chưa có tổ Phương pháp với tư cách là một Tổ chuyên môn độc lập mặc dù các học phần về phương pháp đã có một số thầy cô đảm nhiệm. Ở giai đoạn này, các cán bộ giảng dạy phương pháp ghép chung với tổ Lý luận văn học. Năm 1995, bước sang giai đoạn phát triển mới của nhà trường và khoa Ngữ văn, trước yêu cầu đào tạo cả về quy mô và chất lượng, tổ PPDH và Văn phòng được hình thành với hai chức năng chính : giảng dạy bộ môn Phương pháp cho các hệ đào tạo và giúp việc cho Ban chủ nhiệm khoa trong công tác quản lý. Ban đầu, do đội ngũ còn mỏng nên trong công tác chuyên môn, Tổ chủ yếu thực hiện công việc giảng dạy các học phần về PPDH Văn. Còn PPDH Tiếng Việt và Làm văn, Tổ vẫn phải mời các giảng viên tổ Ngôn ngữ tham gia giảng dạy trực tiếp và hỗ trợ giảng dạy. Năm 2001, bên cạnh công tác Văn phòng vẫn tiếp tục được duy trì, cộng với việc được bổ sung cán bộ, Tổ đã hợp nhất các đơn phần PPDH Văn, PPDH Tiếng Việt và PPDH Làm văn về một mối, cùng thống nhất chung trong một chuyên ngành là Lý luận và PPDH bộ môn Văn và Tiếng Việt, gọi tắt là Phương pháp dạy học Ngữ văn. Từ năm 2006, Tổ PPDH và Văn phòng tham gia đào tạo sinh viên ngành Việt Nam học. Và cũng bắt đầu từ đây, Tổ có thêm một phần việc mới: tham gia quản lý, tổ chức đào tạo ngành Việt Nam học và có thêm một nhân sự giảng dạy mới: giảng viên Việt Nam học.

1.2. Các thành viên của Tổ
Trên hành trình xây dựng và trưởng thành của tổ PPDH và Văn phòng, có dấu ấn của nhiều thầy cô giáo và cán bộ Văn phòng qua các thời kỳ. Có những thầy cô và cán bộ văn phòng, sau một thời gian cống hiến tuổi thanh xuân, trí tuệ, thậm chí cả sự nghiệp của mình cho Tổ, cho khoa Ngữ văn, nay đã nghỉ hưu như: thầy Đỗ Huy Quang, NGƯT, PGS.TS, nguyên Đảng ủy viên, Bí thư Chi bộ, Trưởng khoa Ngữ văn, Tổ trưởng tổ PPDH và Văn phòng; thầy Nguyễn Đức Tùy, cán bộ Tổ chức Khoa; cô Nguyễn Thị Nương, cán bộ Giáo vụ Khoa. Có những thầy cô, sau một thời gian giảng dạy tại Tổ, đã chuyển công tác khác và tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp Giáo dục & Đào tạo và Khoa học công nghệ như: thầy Nguyễn Đăng Điệp, PGS.TS, đã chuyển về Viện Văn học và hiện đang là Viện trưởng viện Văn học, trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; thầy Nguyễn Trọng Hoàn, TS, đã chuyển về Bộ Giáo dục và Đào tạo, hiện đang là Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học; cô Chu Thị Phương, TS, đã chuyển về trường CĐSP Hà Nội (nay là trường ĐH Thủ đô), hiện là cán bộ giảng dạy cốt cán của trường ĐH Thủ đô.

Nhiều thầy cô và cán bộ Văn phòng khác đã, đang và tiếp tục công tác, cống hiến trí tuệ và sự nghiệp của mình cho tổ Phương pháp, khoa Ngữ văn và Trường ĐHSP Hà Nội 2 như: thầy Vũ Ngọc Doanh, GVC, ThS, Bí thư Chi bộ, Phó Trưởng khoa Ngữ văn, nguyên Tổ trưởng tổ PPDH và Văn phòng; cô Nguyễn Thị Mai Hương, GVC, ThS, cán bộ giảng dạy; cô Trần Hạnh Phương, ThS, cán bộ giảng dạy, hiện đang là NCS tại trường ĐHSP Hà Nội; cô Dương Thị Mỹ Hằng, ThS, cán bộ giảng dạy, hiện là Tổ phó; thầy Bùi Minh Đức, TS, cán bộ giảng dạy, hiện là Tổ trưởng; cô Phạm Kiều Anh, TS, cán bộ giảng dạy; cô Nguyễn Thị Nhung, ThS, cán bộ giảng dạy (chuyên ngành Việt Nam học); thầy Lê Văn Toàn, ThS, cán bộ Văn phòng, giáo vụ Khoa; cô Nguyễn Lam Châu, ThS, cán bộ Văn phòng, trợ lý tổ chức của Khoa; cô Phùng Thị Hoa, ThS, cán bộ Văn phong, trợ lý tổ chức của Khoa. Như vậy, về đội ngũ, hiện tại, Tổ có 10 cán bộ giảng dạy và văn phòng. Trong đó, có: 02 Giảng viên chính, Thạc sĩ; 02 Tiến sĩ; 01 Nghiên cứu sinh; 05 Thạc sĩ.

1.3. Một số kết quả đã đạt được
1.3.1.Về hoạt động khoa học công nghệ

Cùng với giảng dạy và đào tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ giáo dục là một trong hai nhiệm vụ trọng tâm của Tổ.

Nhìn lại chặng đường đã qua, từ thực tiễn và kết quả nghiên cứu khoa học đã công bố của các thầy cô giáo, có thể thấy nổi lên những hướng nghiên cứu và nhánh nghiên cứu chính sau :
  • Nghiên cứu và áp dụng các thành tựu của các ngành khoa học, nhất là các khoa học gần gũi (văn học, ngôn ngữ học, tâm lý học, giáo dục học) vào việc xây dựng và phát triển lý thuyết dạy học tác phẩm văn chương. Ở hướng đi này, có các nhánh nghiên cứu sau : Tổ chức hoạt động dạy học trong giờ Văn; Dạy học đối thoại trong giờ học Văn; Dạy học tác phẩm văn chương theo đặc trưng thể loại; Rèn luyện tư duy sáng tạo trong dạy học tác phẩm văn chương; Dạy học tác phẩm văn chương theo hướng học sinh là bạn đọc sáng tạo; Ứng dụng công nghệ thông tin trong môn Ngữ văn.
  • Nghiên cứu về đọc hiểu và dạy học đọc hiểu văn bản. Các nhánh cụ thể:Dạy đọc hiểu văn bản thơ ở nhà trường phổ thông; Dạy đọc hiểu văn bản truyện ở trường phổ thông; Dạy đọc hiểu văn bản kịch ở nhà trường phổ thông; Dạy đọc hiểu văn bản nghị luận; Dạy đọc hiểu văn bản văn học gắn với thực tiễn đời sống; Vận dụng mô hình bài học của VNEN vào thiết kế và tổ chức các hoạt động dạy học đọc hiểu văn học.
  • Nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học Tiếng Việt. Các nhánh cụ thể : Dạy Tiếng Việt theo quan điểm giao tiếp; Dạy Tiếng Việt theo quan điểm tích hợp; Dạy Tiếng Việt theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
  • Nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học làm văn. Các nhánh cụ thể: Dạy tạo lập các kiểu văn bản ở nhà trường phổ thông; Dạy làm văn theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
  • Chương trình môn Ngữ văn và phát triển chương trình môn Ngữ văn
  • nhà trường phổ thông. Các nhánh cụ thể: Chương trình môn Tiếng Anh của Úc – một góc nhìn tham chiếu; Phát triển chương trình môn Ngữ văn ở trường THPT.
  • Đổi mới kiểm tra đánh giá chất lượng học tập môn Ngữ văn.Các nhánh cụ thể: Kiểm tra, đánh giá chất lượng học tập môn Ngữ văncủa học sinh theo định hướng phát triển năng lực; Xây dựng câu hỏi kiểm tra đánh giá theo yêu cầu của PISA.
  • Nghiên cứu về Việt Nam học. Các hướng đi cụ thể: Nghiên cứu Việt Nam học ở Việt Nam và một số nước trên thế giới; Phát triển du lịch văn hóa ở Việt Nam; Sản phẩm du lịch và đại lý du lịch; Văn hóa ẩm thực Việt Nam...
Trong quá trình triển khai các hướng nghiên cứu cơ bản nêu trên, các thầy cô giáo của Tổ đã chủ trì và hoàn thành gần 10 đề tài khoa học công nghệ cấp Bộ; 15 đề tài khoa học công nghệ cấp cơ sở; công bố gần 30 sách chuyên khảo và tham khảo, khoảng 60 bài báo khoa học trên các tạp chí chuyên ngành; hướng dẫn chính và đồng hướng dẫn gần 10 luận án Tiến sĩ, hàng chục luận văn Thạc sĩ, hàng trăm khóa luận tốt nghiệp cho học viên, sinh viên trong trường và ngoài trường.

1.3.2. Về hoạt động giảng dạy, đào tạo
 • Giảng dạy và đào tạo Đại học
Trước hết, Tổ trực tiếp đảm nhiệm nhiệm vụ giảng dạy các học phần và chuyên đề chuyên sâu về PPDH Ngữ văn cho sinh viên hệ Cử nhân sư phạm Ngữ văn, sinh viên hệ Cử nhân sư phạm Giáo dục Tiểu học; một số học phần Việt Nam học cho sinh viên ngành Việt Nam học. Gắn liền với hoạt động giảng dạy là các hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm.Trong đó, có các hoạt động rèn nghề thường xuyên và tập trung cho các khóa sinh viên sư phạm Ngữ văn, một số khóa sinh viên Cử nhân văn học học thêm chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm, các lớp vừa làm vừa học.Đặc biệt, nhiều thầy cô giáo trong Tổ (Thầy Đỗ Huy Quang, Vũ Ngọc Doanh, Bùi Minh Đức) đã có nhiều kỳ tham gia hướng dẫn, tổ chức sinh viên của Trường ĐHSP Hà Nội 2 tham dự các Hội thi Nghiệp vụ sư phạm trong và ngoài trường và giành được nhiều kết quả tốt đẹp. Đó là Hội Giao lưu các trường ĐH, CĐ Cụm Trung Bắc; Hội thi Nghiệp vụ sư phạm các trường ĐH, CĐ toàn quốc được tổ chức tại Hải Phòng, Nghệ An, Quy Nhơn, Thái Nguyên, Hà Nội. Bên cạnh việc giảng dạy và đào tạo sinh viên chính quy, các thầy cô giáo trong Tổ còn tham gia giảng dạy các học phần về Phương pháp dạy học Tiếng Việt, Phương pháp dạy học Văn cho hàng trăm lớp Cử nhân sư phạm Ngữ văn, Cử nhân sư phạm Giáo dục Tiểu học và Giáo dục Mầm non hệ Vừa làm vừa học ở hàng chục tỉnh, thành trên phạm vi cả nước, nhất là khu vực đồng bằng và trung du, miền núi Bắc Bộ.

• Giảng dạy và đào tạo Sau Đại học
Ở bậc đào tạo Sau Đại học, trình độ Thạc sĩ và Tiến sĩ, một số thầy cô giáo trong Tổ đã trực tiếp giảng dạy các chuyên đề cho học viên Cao học và Nghiên cứu sinh các chuyên ngành: Lý luận văn học, Giáo dục học Tiểu học, Quản lý giáo dục của trường ĐHSP Hà Nội 2; đã tham gia giảng dạy, hướng dẫn và chấm nhiều Luận án Tiến sĩ, Luận văn Thạc sĩ ở trường ĐHSP Hà Nội 2 và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo khác như: Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Trường ĐHSP Hà Nội, Trường ĐH Hồng Đức (Thanh Hóa), trường ĐHSP – ĐH Thái Nguyên.

Đặc biệt, trong thời gian gần đây, Tổ đã chủ trì việc xây dựng Đề án mở mã ngành đào tạo trình độ Thạc sĩ chuyên ngành Lý luận và PPDH bộ môn Văn và Tiếng Việt. Đề án đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo thông qua và chính thức tuyển sinh đào tạo từ năm học 2014-2015. Có thể nói, đây là một trong những dấu mốc quan trọng, đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của Tổ trong 10 năm vừa qua.

 • Bồi dưỡng giáo viên phổ thông
Cùng với các hoạt động giảng dạy và hướng dẫn sinh viên, học viên nghiên cứu khoa học, Tổ còn tham gia tích cực trong các chương trình, dự án bồi dưỡng giáo viên phổ thông và đổi mới Chương trình, SGK do Bộ Giáo dục & Đào tạo và Trường ĐHSP Hà Nội 2 tổ chức. Các cán bộ của Tổ đã tham gia có hiệu quả vào nhiều khâu của các hoạt động nêu trên, chẳng hạn như: Tham gia viết tài liệu bồi dưỡng, tập huấn giáo viên và trực tiếp làm giảng viên các lớp tập huấn giáo viên cốt cán toàn quốc; Xây dựng băng hình dạy học để bồi dưỡng giáo viên đổi mới phương pháp dạy học; Tham gia nghiên cứu đổi mới chương trình môn học Ngữ văn ở nhà trường phổ thông; Tham gia viết các tài liệu dạy học cho Mô hình trường học mới tại Việt Nam (VNEN); Tham gia xây dựng ngân hàng đề thi cho đánh giá quốc gia chất lượng học tập của học sinh phổ thông Việt Nam; Tham gia một số hoạt động đổi mới kiểm tra đánh giá do PISA Việt Nam tổ chức. Các hoạt động bồi dưỡng, đào tạo lại đội ngũ giáo viên phổ thông cũng được các thầy cô trong Tổ triển khai tích cực trong quá trình đổi mới Chương trình, đề cương môn học và giảng dạy các học phần, chuyên đề cho học viên hệ vừa làm vừa học ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

1.3.3. Về hoạt động quản lý giáo dục
Một trong hai mảng việc lớn của Tổ PPDH Ngữ văn và Văn phòng là tham gia tổ chức, quản lý các hoạt động giáo dục và đào tạo. Mảng việc này do các cán bộ Văn phòng đảm nhiệm. Như chúng ta đều biết, khoa Ngữ văn, từ trước đến nay, vẫn là một trong những khoa lớn nhất trong trường. Số lượng sinh viên và học viên trong và ngoài trường luôn chiếm một tỉ lệ đáng kể trên bản đồ đào tạo chung của trường ĐHSP Hà Nội 2. Số lượng người học đông thường đi đôi với những khó khăn, thách thức cho công tác quản lý và tổ chức các hoạt động giáo dục, đào tạo. Tuy nhiên, từ những thế hệ cán bộ lớp trước đến bây giờ, những khó khăn, thử thách nêu trên, về cơ bản, đều đã được giải quyết và vượt qua. Những nỗ lực, đóng góp không mệt mỏi của các thầy cô như Thầy Nguyễn Văn Tùy, Cô Nguyễn Thị Nương, và giờ đây là Thầy Lê Văn Toàn, Cô Nguyễn Lam Châu, Cô Phùng Thị Hoa đã giúp khoa Ngữ văn ổn định và phát triển trong các hoạt động tổ chức và đào tạo. Các thầy cô đã có nhiều sáng kiến để đổi mới phương thức quản lý góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập của giảng viên và sinh viên. Bản thân các thầy cô, dù chỉ làm công tác văn phòng, cũng không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ để bắt kịp với xu thế phát triển chung của toàn trường và khoa Ngữ văn. Cả ba cán bộ văn phòng hiện nay đều đã có bằng Thạc sĩ chính quy với kết quả bảo vệ Luận văn ở mức Xuất sắc. Nói về công tác quản lý giáo dục, không thể không kể đến một niềm tự hào khác của Tổ. Đó là nhiều thầy cô trong Tổ đã, đang tham gia quản lý, là lãnh đạo của các đơn vị trong và ngoài trường. Thầy Đỗ Huy Quang đã từng là Bí thư Chi bộ, Chủ nhiệm khoa Ngữ văn; Thầy Vũ Ngọc Doanh, hiện là Bí thư Chi bộ, nhiều khóa làm Phó Chủ nhiệm khoa; Thầy Nguyễn Đăng Điệp (đã chuyển công tác) hiện là Viện trưởng Viện Văn học; Thầy Nguyễn Trọng Hoàn (đã chuyển công tác) hiện là Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học, Bộ Giáo dục & Đào tạo…

Tất cả các thầy cô nêu trên đều đã và đang có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển của đất nước nói chung và của ngành Giáo dục, Văn học nghệ thuật nói riêng và nhất là sự phát triển của khoa Ngữ văn trường ĐHPS Hà Nội 2.

2. HƯỚNG VỀ TƯƠNG LAI PHÍA TRƯỚC
 Bước tiếp từ truyền thống, gánh trên vai vinh dự và trách nhiệm của những thế hệ đi sau, các thầy cô giáo và cán bộ tổ PPDH Ngữ văn và Văn phòng xác định: tương lai phía trước đang mở ra cho mỗi cán bộ nhiều cơ hội để phát triển và đóng góp nhưng cũng dự báo nhiều thách thức đòi hỏi bản lĩnh, trí tuệ của mỗi cá nhân. Sự nghiệp đổi mới giáo dục và đào tạo đang tạo ra những tiền đề thuận lợi để Tổ vươn lên song mặt khác cũng đem đến những mâu thuẫn, những tranh đấu giữa cái cũ và cái mới, giữa thói quen và sự thay đổi, giữa hôm qua và hôm nay, giữa những giá trị của quá khứ và những giá trị của hiện tại, giữa những cái đã định hình nhưng chưa hẳn đã còn phù hợp với những cái mới phôi thai nhưng chưa được nghiệm chứng hoàn toàn về tính khả thi… Tất cả điều đó đòi hỏi phải được xử lý một cách biện chứng, hài hòa, sáng tạo và linh hoạt với mục tiêu cao nhất: vì sự nghiệp trồng người vẻ vang. Có lẽ, đó cũng là định hướng chung mà các thầy cô trong Tổ cùng nhau đoàn kết bước tiếp.

Hiện nay, Việt Nam đã và đang tiến sâu vào quá trình hội nhập. Hội nhập và mở rộng cánh cửa giao lưu, hợp tác để cùng tồn tại và phát triển là xu thế chung của thế giới ngày nay và trong tương lai. Ngành Giáo dục nói chung, trường ĐHSP Hà Nội 2, khoa Ngữ văn và Tổ PPDH và Văn phòng cũng không nằm ngoài “bầu sinh quyển” đó của thời đại. Có lẽ vì thế mà bên cạnh việc tiếp tục duy trì và phát triển những hoạt động đào tạo trong phạm vi Tổ bộ môn, khoa Ngữ văn, Trường ĐHSP Hà Nội 2, thì xu thế hội nhập, vươn lên về trình độ và bản lĩnh để chiếm lĩnh những không gian học thuật và giáo dục mới sẽ là hướng đi chung của Tổ trong tương lai.

Thay lời kết
Hơn 40 năm, nhìn lại một chặng đường lịch sử, thấy xiết bao vinh dự và tự hào nhưng cũng lắng đọng nhiều bài học về sự phát triển. Quá khứ dẫu đã đi qua nhưng vẫn luôn “vọng nói về” (Nguyễn Đình Thi) trong hôm nay như là lời động viên, nhắc nhở để những thế hệ cán bộ tổ PPDH và Văn phòng hôm nay tiếp tục phấn đấu. Với một nền tảng vững chắc về nhiều mặt và niềm lạc quan hướng về phía trước, chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng rằng: trong tương lai tổ PPDH Ngữ văn và Văn phòng sẽ tiếp tục phát triển bền vững và sẽ có nhiều đóng góp hơn nữa vào sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo của đất nước nói chung và sự phát triển của trường ĐHSP Hà Nội 2, của khoa Ngữ văn nói riêng. Đó cũng là lời hứa của các thế hệ thầy cô giáo và cán bộ văn phòng hôm nay với những thế hệ đi trước.

PGS.TS. Bùi Minh Đức 
 

 
 
 
 
 

Tổng số điểm của bài viết là: 2 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 2 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây